 |
|
|
Ti
Panagasawa Ken Panagpamilia
(Maikatlo a Paset)
(30 Jul 00 - 05
Aug 00)
|
| |
| |
|
|
| |
Kabayatan ti pananglayawda kadagiti
nadumaduma nga krisis a dumteng iti biag, dagiti agassawa ket dumegdeg
ti panagayatda iti tunggal maysa ken ni Apo Dios. They are
purified by the ups and downs, the peaks and the plateaus of their
married life. They dramatize before the Church the marriage of
Christ and His Church. Awan ti napinpintas pay ditoy rabaw ti daga
ngem ti agassawa agin-innayat "for better or for worse" (inasar
man ti sidada nga inaldaw wenno agpianoda iti asin a masansan),
"for richer or for poorer" (adda man kuartada wenno aglukemia
ti pitakada ta napunno ti resresibo ken calling card), "in sickness
and in health" (agcancerda man wenno bumidong ti maysa a kasla
lastiko a naupran ti gas), "till death" (agingga ti masukida
ni Baquiran, Pineda, Tamo wenno Paccoy).
Saan laeng nga babaen ti ayat ti naasawaan ti mabalin a panagsingpet
dagiti agassawa. Ta inranta ti Dios nga ti ayat dagiti naasawaan
ti taudan ti tao. Daytoy nga ayat ket agbunga iti tao, ket iti
kasta mabukel ti familia, nga isu ti ladawan ti Nasantoan a Trinidad
ditoy daga. No ti gapu ti kaadda ti Dios Espiritu Santo ket ti
panaginnayat ti Dios Ama ken ti Dios Anak, kasta met nga manipud iti
ayan-ayat dagiti agassawa tumaud dagiti annak.
Iti pannakayanak ti ubing, maiyanak met ti baro a kita ti ayat.
Daytoy ket saan laeng nga ayat ti naasawaan no di pay ket ayat dagiti
nagannak wenno daytay kunada nga parental love. Daytoy baro a kita
ti ayat ket nakarkaro pay ngem ti panaginnayat dagiti agassawa. Ti
ayan-ayat dagiti agassawa ket panagsinnukat - panagsinnubad. Nupay
no ti ayat ket kankanayon nga maysa a sagut, mabalintayo nga kunaen nga
ti asawa nga lalaki ket adda naipakatulag nga karbenganna iti ayat ti
asawana. This conjugal love is characterized by EXCHANGE and
RECIPROCITY. Daytoy ti rebbengna. Conjugal love must be a
mutual give and take. Saanna a kayat a sawen nga 50-50 wenno
pinaltikan a kanayon ti bingay. It is a total self-gift to each
other, ngem no agayat tay asawa nga lalaki wenno babai, he or she
expects to be loved in return.
Ngem ti panagayat dagiti nagannak kadagiti annak ket sabali.
Masansan nga one-way laeng daytoy manipud kadagiti nagannak nga agturong
kadagiti annak. Saanna a kayat a sawen nga dagiti annakket saanda
nga subadan wenno subalitan ti ayat dagiti nagannak kadakuada wenno saan
nga maipakaawat kadakuada nga masapul ida da tatang ken nanangda.
A child is brought into existence by its parents even before it can
possibly love them in return at all. Ken kabayatan ti kaaddana iti
imeng ti sikog, ti ubing ket agdepende nga interamente iti inana.
No mayanak ti ubing, masansan a marigatan ti ina ken madanagan met ti
ama. Ti ubing, apaman a mayanak, ket masapul nga matagibi even
while it cannot exercise any act of caring in return. Ket
kabayatan ti panagdakkelna manipud kinaubingna agingga ti agbalin a
manakman, ti ubing ket agaw-awat laeng iti ayat, saan a mangted.
That is why parental love is in some ways even more selfless than
conjugal love. Ti nasin-aw nga panaginnayat dagiti agassawa ket
mapakuyogan iti adu a ragsak. Ti nasin-aw nga panagayat dagiti
nagannak ket mapakuyogan iti adu a panagsagaba.
Maysa nga kangrunaan a pagtaudan ti panagsagaba ket ti pannursuro ti
pammatitayo nga ti ubing nga mangrugrugi nga mainaw ket saanna nga
kabaelan ti agayat. Nakaskasdaaw nga agpayso, ta ti ubing nga
nainaw gapu iti ayat begins its life as a self-centered being. Ti
doktrina ti Iglesia Katolika maipapan iti baso a tawid kayatna a sawen
nga bayat ti pannakainawna ti tao ket adda iti makunkuna nga state of
selfishness, not through any fault of its own but because of the sin of
our first parents.
Daytoy nga state of selfishness ket ikkaten ti buniag nga isu nga
mangugas iti basol a tawid. Ngem uray pay no kalpasan ti buniag,
daydiay tidda ti basol nga isu ti makunkuna nga concupiscence - a
tendency to sin - ket adda pay laeng iti tao a nabuniagan.
Daytoy a kita ti parsua ti masapul nga ayaten dagiti nagannak ken
masapul nga adalanda no kasano ti panagayat a nakristianoan. Saan
a nalaka nga aramid daytoy. Kayatna a sawen nga dagiti nagannak
ket masapul nga aginnayatda iti ayat nga marikna ken mapadasan dagiti
annak. Parents often forget that the best thing they can do for
their child is for them to love one another in the Lord. The child
senses that love which provides him with the necessary atmosphere of
security that enables him to venture out of himself. The child
also sees in this love a lived example of the love that he must also
learn to give to others.
Ti panangisuro iti anak nga agayat ket kayatna a sawen ti panangayat iti
anak nga awan a pulos ti kondisionna. Tapno maadalna ti agtalek,
kasapulan nga ti anak ket mapadasanna nga dagiti nagannak kenkuana ket
managayatda ken maikarida a pagtalkan. Ti anak ket adu dagiti
pagkuranganna ken biddutna. No mariknana nga sa la maayat no
nasingpet, masansan nga saanna a masigurado ti panagayat dagiti nagannak
kenkuana, gapu ta ammona a saan met a kankanayon a nasingpet.
Kuna dagiti psychologists nga no kasapulan nga disiplinaan dagiti
nagannak dagiti annakda, masapul nga maiparikna kadagiti annak nga ti
panangdisiplina ket maaramid saan a gapu ta kayat dagiti nagannak ti
agibales, ngem gapu ta ay-ayatenda dagiti annakda. In practice,
loving the child in this way means dying to oneself, for it will mean
loving him even when he does not appear to be worthy of love.
Daytoy ti gapuna nga nalaka nga tallikudan wenno lipaten dagiti annak
dagiti nagannak kadakuada, ngem dikanto kuna nga magtengan a lipaten
wenno tallikudan dagiti nagannak dagiti annakda uray pay no kasano ti
kadakes dagitoy.
Dagiti nagannak ket masapul iyadalda met iti bagbagida nga agbiagda para
kadagiti annakda a saanda ket a pagbalinen dagiti annakda nga agbiag
para kadakuada. Not all parents succeed in doing this.
Dagiti nagannak ket annongda pay nga ited ti kasapulan dagiti annakda.
Pitopulo nga porsiento kadatayo a nagannak ti marigatan a mangibaklay
iti daytoy. Ti sakripisio dagiti nagannak a mangtaraon, mangilupot
ken mangpabasa kadagiti annakda ket kasla kadawyan laeng ken saantayo
nga ania a madmadlaw. Dagiti nagannak ket maituredda ti saan a
mangisibbo no fiesta wenno paskua in order to prepare for their children
a life better than their own.
Gapu ti nagduduma a rason, no dadduma masapul a timbengen dagiti
nagannak ti bilang dagiti annakda wenno itantanda pay laeng ti aganak.
Saan a gagangay kadatayo nga Filipino daytoy ta magusgustoantayo ti adu
ti annakna. Ngem kasapulan nga aramidentayo daytoy no dadduma
tapno mapaadaltayo a nalaing dagiti annak and provide for them
materially. No timbengen dagiti nagannak ti bilang ti anakenda maybe
because of serious physical, psychological, economic or social reasons,
masapul nga aramidenda daytoy - no kayatda ti napudno iti linteg ti Dios
maipapan iti daytoy a banag - babaen iti panagusar iti natural methods
of birth regulation. Daytoy ket kasapulanna ti panangtengngel iti
nabileg nga sexual instinct, ti panangraem iti maysa ken maysa, ken
panagabstinensia kadagiti tiempo a napigsa ti sexual urge. Here
selflessness and sensitivity to one another's needs lead the couple to
participate in the dying to self that is so necessary for Christian
growth.
|
|
| |
| |
|
|
|
|
 |
|
|